سرنوشت زبان فارسی و ضعف زبان فارسی در تولید واژگان علمی به بیان استاد محمدرضا باطنی

سرنوشت زبان فارسی و ضعف زبان فارسی در تولید واژگان علمی به بیان استاد محمدرضا باطنی

Rate this post


 

 

سرنوشت زبان فارسی

دکتر محمدرضا باطنی ، زبان شناس ایرانی چندسال پیش در یک مقاله دو قسمتی به نقد و بررسی کتاب (( غلط ننوسیم)) مرحوم استاد ابوالحسن نجفی( که از اساتید مطرح زبان فارسی بودند و آثار مناسبی از خود به جای گذاشتند) پرداخته بودند. برای من که همواره یکی از کتابهای در صف مطالعه ام کتاب اخیر بود خواندن مقاله گفته شده حداقل فایده اش آن بود که برای برآوردن نیاز به کنجکاوی و اطلاعات بیشتر درباره صحیح و غلط واژگان و مواجه شدن با برخی واژگان و عبارات منفعل و کمتر استفاده شده ، جست و جوی بیشتری کنم و در ثانی علاقه مند شدم که اگر عمری باقی بود و حوصله ای مختصری هم  داشتم ،‌درباره زبان شناسی مطالعه کنم.

اما در بخش دوم این مقاله که (( هیاهو برای هیچ )) نام دارد که در ص ۲۳ مجله استاد محمد رضا باطنی چنین نوشته اند :

تغییر جزو ذات زبان است و تلاش برای متوقف کردن آن جز نومیدی حاصلی نخواهد داشت.از راه همین تغییرات بوده که فارسی میانه از فارسی باستان و فارسی کنونی از فارسی میانه جدا شده است.این روند تغییر همچنان ادامه دارد ویقین داشته باشید آن روز خواهد رسید که آثار ادبی کهن ما ، برای آیندگان نامفهوم خواهد شد و در روزگاری دورتر نیاز به ترجمه خواهد داشت ، و این هم ماتمی نیست که نیاز به اشک ریختن داشته باشد زیرا آنچه امروز ادبیات معاصر  خوانده می شود خود در آن روز ادبیات کهن شده است.

خوب واقعا هم جای تعجب ندارد و نشانه های آن را هم امروز می بینیم از همین دانلود کردن ، اوکی بودن ، اوکی کردن ، گوگل کردن ، آن بودن و آف شدن و… همین تسری شدید زبان گفتار به نوشتار هم از جمله نشانه ها است. چیزی که  این توضیح استاد را خواندنی تر می کند این است که ایشان به ظاهر موافق جریان های مقابله سفت و سخت با تحول زبان نیستند چرا که باید به یاد داشته باشیم آنچه که ما به زبان می شناسیم این نبوده که مردمان کهن تا به امروز از اولین لغتی که در چند ماه نخست زندگی یاد می گیرند به مدد دانشگاه و پژوهشگاه ها و فرهنگستان ها یاد نمی گیرند یعنی این نهادهای اخیر و دیگران هستند که برای مطالعه زبان و برای ترویج و ضبط آن روی به مردم می آورند نه برعکس.

با این حال اگر تصور می شود که زبان فارسی دیگر زایایی و پایایی ندارد مشکل را باید در جای دیگری پیدا کرد.

یک نکته گوشزد شده دیگر از استاد باطنی،  اشاره ایشان به تقریبا ناتوانی زبان فارسی برای ایجاد واژگان علمی است : مقاله فارسی زبان عقیم ؟ ص ۶۷ مجله آدینه

زبان فارسی در وضع فعلی ، برای برآوردن نیازهای روزمره مردم با مشکلی مواجه نیست.ولی برای واژه سازی علمی از زایایی لازم برخوردار نیست و نمی تواند یک زبان علمی باشد ، مگر اینکه برای کاستی های آن چاره اندیشی شود.

توصیه می کنم اگر علاقه مند شدید حداقل مقاله های در دسترس ایشان را از اینجا دانلود و مطالعه کنید.

 

دیدگاه ها

  1. جعفرسیرجانی

    سلام بر دوست عزیز وباسوادم وحیدعزیز
    منم به زبان شناسی چندسال پیش علاقه نشون دادم .ولی راستش نمیدونم کتابی که انتخاب کردم خیلی سطحش بالا بود که دیگه نخوندم!کتاب ساختاروتاویل متن ازبابک احمدی(اگه اشتباه نکنم)بود که کلا دریه کلمه بگم که نفهمیدم اصلا چی هست!درمورد زبان فارسی هم این کتاب آقای نجفی رو همین امسال خریدم ،راستش دیدم هر حقوقدانی روکه کتاباشو میخونم معمولا این کتابم رو هم جزء منابع بودگفتم ببینم این کیه که اکثر بهش ارجاع میدن.البته قبلش درمورد این مقاله اقای باطنی میدونستم که نقدهایی وارد کرده ،ومثل اینکه اقای نجفی درویرایش یکسری ها رو اعمال کرده،واینکه کتاب خوبی اومد به نظرم.وبه نظر بر حقوقی واجب هست مسط شدن بر زبان فارسی.ولی اره منم به زبان شناسی علاقه دارم،ولی فک کنم این آرزو به گورستان باید ببرم!درمورد آقای باطنی هم کتاب زبان وتفکر رو ازش خوندم این کتاب بدی نبودمثل اون قبلی نبود که نفهمم.ولی این اواخر هم دنبال خرید فرهنگ توصیفی زبان فارسی بودم از انتشارات فرهنگ معاصر از علاءالدین طباطبایی ،اینم دیدم اقای باطنی ،درموردش مطلب نظر داده بود،گفتم ببینم چجوریه.ومیخاستم نگاه جدیدی به دستور روازمنظر زبان شناسی ببینم.ولی متاسفانه وقت نشده بخرمش.
    واینکه مطالبت خوبی مینویسی،مخصوصا استادملکیان که به نظر ازنوادر زمانه هستن.من خیلی از مطالبتو نمیفهمم!والبته خوشحالم که انقد باسوادی.

    1. نویسنده
      پست
      وحید نصیری

      جعفر عزیز سلام
      اول از همه بگم که خیلی خوشحالم که به اینجا سر می زنی و نظرت رو میذاری
      در مورد کتابهای آقای احمدی باید بگم تخصصشون فلسفه و به ویژه هرمونتیک هست. ( حوزه هرمونتیک و کتب فلسفه خوانده های با گرایش سنت آلمانی تقریبا سخت فهمه)
      خودت میدونی تو کتابهایی که تحصیل کرده های فلسفه و حتی اهالی دانش های دیگه می نویسن باید دقت داشته باشی که تالیف اونها با هدف مخاطب عمومی نوشته شده
      یا مخاطب خاص سر همین این که شما متوجه نشدی تا حدودی طبیعیه، واسه خود من هم پیش اومده.
      جعفر عزیز منتظر بودم که یکی از عزیزان بهم بگه که برخی مطالبم سخت فهمه و صادقانه اعتراف می کنم این نوع سخت فهمهی از سواد من نیست از بی برنامه گیه ، بی حوصلگیه و…
      حقیقتش سعی می کنم در آینده نه چندان دور هم مطالب حقوقی و هم غیر حقوقی رو با یک برنامه و نظم و حوصله مشخصی بنویسم و حتی دوست عزیزی مثل شما خیلی میتونه به من کمک کنه.
      ولی بذار یک دفاع کوچیک هم بکنم از خودم : این که اگر تایید کنی متوجه می شی که کلیت مطالب فعلی و حتی آتی من بیشتر رو حوزه خوشی ها و ناخوشی ها ی نوعی و شخصی زندگیه تو این حوزه ها هم اگر جسارت کنی و مطلب بنویسی یک مشکلی که ممکنه باهاش مواجه بشی اینه که علی رغم این که می دونی چی می خوای بگی ولی یکم دقیق و واضح ننویسی ، اینجور مواقع دیالوگ با خواننده مطلب بیشتر برای واضح شدن مطالب کمک می کنه.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *